Uzmanından Otizmde Erken Tanı Uyarısı
Manisa Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi Yetişkin Psikiyatrisi Uzmanı Dr. Umut Baklacı, 2 Nisan Otizm Farkındalık Günü kapsamında yaptığı açıklamada, otizmin erken fark edilmesi ve zamanında uzmana başvurulmasının önemine dikkat çekti.
Manisa Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi Yetişkin Psikiyatrisi Uzmanı Dr. Umut Baklacı, 2 Nisan Otizm Farkındalık Günü kapsamında yaptığı açıklamada, otizmin erken fark edilmesi ve zamanında uzmana başvurulmasının önemine dikkat çekti.
Otizmin sosyal ilişkiler ve iletişim alanında güçlüklerle karakterize nörogelişimsel bir durum olduğunu belirten Dr. Baklacı, “Otizm” kelimesinin Yunanca “otos” kökünden geldiğini ve “kendi” anlamını taşıdığını ifade etti. Otizmin 1940 yılında tanımlandığını aktaran Baklacı, ilerleyen yıllarda tanılama sistemlerinde yer aldığını ve günümüzde DSM-5’te ayrı bir tanı bölümü olarak bulunduğunu kaydetti.
Otizmin sosyal iletişim alanında çeşitli güçlüklerle kendini gösterebildiğini dile getiren Baklacı, konuşmayı sürdürme, iletişimi anlama, karşılıklı sosyal etkileşimi devam ettirme, jest ve mimikleri yorumlama, göz teması kurma ve davranışları sosyal ortama göre düzenleme gibi alanlarda zorlanmalar yaşanabildiğini belirtti. Bu durumun arkadaşlık ilişkilerinden aile yaşamına, iş hayatından günlük iletişime kadar birçok alanı etkileyebildiğini ifade etti.
Dr. Baklacı, otizmde sosyal iletişim güçlüklerine ek olarak davranışsal belirtilerin de görülebildiğini belirterek, tekrarlayıcı davranışlar, kısıtlı ve değişmeyen ilgi alanları, rutinlere bağlılık, aynılıkta ısrar ve duyusal uyaranlara karşı artmış ya da azalmış tepkilerin bu belirtiler arasında yer aldığını söyledi. Bazı çocuklarda kanat çırpma şeklinde yineleyici hareketler, nesneleri tekrarlayıcı kullanma, dönen nesnelere yoğun ilgi ya da sıcağa-soğuğa karşı hassasiyet görülebileceğini dile getirdi.
Ailelerin dikkat etmesi gereken işaretlere de değinen Baklacı, en sık başvuru nedenlerinden birinin konuşmanın gecikmesi ya da hiç başlamaması olduğunu belirtti. Göz teması kurmama, ismine seslenildiğinde tepki vermeme ve yaklaşık 1 yaş civarında beklenen ortak dikkat becerisinin gelişmemesinin önemli uyarı işaretleri arasında bulunduğunu vurguladı.
Ortak dikkatin çocuk gelişiminde önemli bir aşama olduğunu belirten Baklacı, ebeveynin işaret ettiği bir nesne ya da olaya çocuğun da yönelmesinin beklendiğini, bu becerinin gelişmemesinin dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Toplumda sıkça dile getirilen “Erkek çocuklar geç konuşur” ya da “Kardeşi de geç konuşmuştu” gibi ifadelerin başvuruyu geciktirebildiğine işaret eden Baklacı, konuşmada gecikme, göz teması kurmama ve kısıtlı ilgi alanları gibi belirtiler görüldüğünde çocuk otizm tanısı almasa bile mutlaka çocuk psikiyatrisi uzmanına götürülmesi gerektiğini belirtti.
Erken başvurunun önemine vurgu yapan Baklacı, ne kadar erken tanı konulursa özel eğitime o kadar erken başlanabileceğini, erken müdahalenin sürecin daha olumlu ilerlemesine katkı sağladığını kaydetti.
Baklacı, 2 Nisan Otizm Farkındalık Günü kapsamında yapılan açıklamayla otizme ilişkin toplumsal farkındalığın artırılmasının ve ailelerin erken belirtiler konusunda bilinçlendirilmesinin amaçlandığını belirtti.