MHP Grup Başkanvekili Erkan Akçay, Soma’daki sorunları Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’a iletti
Manisa Milletvekili ve MHP Grup Başkanvekili Erkan Akçay, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ı ziyaret ederek Soma Termik Santrali, işten çıkartılan madenciler ve Soma’daki maden ocaklarında yaşanan sorunları aktardı.
Akçay, görüşmede Soma Termik Santrali, bazı maden firmaları tarafından işten çıkarılan veya ücretleri ödenmeyen maden çalışanları, Soma’daki maden üreticilerinin üretime yönelik destek ve talepleri ile ithal kömür sorunu ve buna yönelik çözüm önerilerini içeren çalışmasını Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’a iletti.
Soma Termik Santrali ile ilgili belirsizliklerin bir an önce giderilerek üretimin başlaması gerektiğini belirten Akçay, “Soma Termik Santrali, Soma’nın ekonomik, sosyal ve istihdam yapısının temel taşı, doğrudan ve dolaylı olarak on binlerce vatandaşımızın geçim kaynağıdır. Soma’nın ticaret hacmi, küçük ve orta ölçekli işletmeleri ile hizmet sektörü büyük ölçüde termik santral ve ona bağlı faaliyetlerle şekillenmiştir.” dedi.
Özelleştirme sonrasında Soma Termik Santralinde gerekli yatırım, rehabilitasyon ve yenilemelerin yapılmaması nedeniyle üretimde aksamalar yaşandığını ifade eden Akçay, termik santralin tam kapasiteyle çalıştırılmaması nedeniyle Soma havzasında üretim yapan ve termik santrale kömür veren firmaların ve bu firmalarda çalışan madencilerin mağdur edildiğini söyledi.
Akçay, “Soma Termik Santrali 2015 yılında kömür temini garantisi, yenilemeler, rehabilitasyon, temiz baca filtresi yapılması şartıyla özelleştirilmiştir. Özelleştirme sonrasında elektrik üretiminde aksamalar yaşanmış, çalışan sayısı azaltılmış, termik santral sürekli mücbir sebepler gösterilerek tam kapasiteyle çalıştırılmamıştır. Kömür garantili olduğu için Türkiye Kömür İşletmeleri (TKİ) termik santrale kömür vermiştir. Ancak verdiği kömürün parasını alamamıştır. Termik santralin TKİ’ye kömür borcu 18 milyar TL’yi aşmıştır. Soma Termik Santralinin üretim kapasitesi düştüğü için taşeron firmalar tüvenan kömürü santrale ya satamamış ya da sattığının parasını alamamıştır. Bu nedenle taşeron maden firmaları ekonomik sıkıntı yaşamaya başlamış, çalışanlarının ücretlerini ya zamanında ödeyememiş ya da hiç ödeyememiştir. Bazı taşeron firmalar işçi çıkarmaya başlamıştır.” ifadelerini kullandı.
Termik santraldeki belirsizliklerin giderilmesi gerektiğini kaydeden Akçay, “Termik Santral 17 Şubat’ta altı üniteden dördünde faaliyetlerini durdurmuş, 87 madenciyi ücretsiz izne çıkarmıştır. Mayıs ayında tüm faaliyetlerini durduracak, 1.230 çalışanının tamamını işten çıkaracaktır. Termik santralin üretimini durdurmasıyla birlikte santralde çalışan 1.230 işçi ve taşeron firmalarda çalışan 13 bin madenci işsiz kalacaktır. Başta kömür nakliyecileri olmak üzere madencilik sektörüne hizmet veren esnaf açısından önemli bir istihdam sıkıntısı yaşanacak, santralden ısınan yaklaşık 12 bin aile sıkıntı yaşayacaktır. Santralin kapanmasıyla birlikte kömür madenciliği duracak, binlerce madencinin işsiz kalmasıyla birlikte yerel esnaf siftahsız kepenk kapatacaktır. İstihdam umudu kalmayan gençler büyükşehirlere göç edecektir. Bu nedenle Soma Termik Santraline ilişkin belirsizlikler bir an önce giderilmeli, termik santral üretime başlamalıdır.” dedi.
İthal kömür sorununa da değinen Akçay, “İthal kömür fiyatlarındaki dönemsel olarak yaşanan bu aşırı düşüş nedeniyle ithal kömür kullanımı artmıştır. Yerli kömürün, özellikle yeraltından yüksek maliyetlerle üretilen kömürün mevcut şartlarda ithal kömürle rekabet etmesi her geçen gün zorlaşmaktadır. Her yıl kömür ithalatına ortalama 4-5 milyar dolar harcanmaktadır. Bunun yarısı ile yerli kömür üreticisi sübvanse edilirse istihdam genişleyecek, üretici rahatlayacak, dışarıya da döviz gitmeyecektir.” ifadelerini kullandı.
Yerli kömür üretiminin desteklenmesi gerektiğini belirten Akçay, ithal kömürün ton fiyatı belirli bir düzeyin altına düştüğünde ek vergi veya fon konularak yerli kömür kullanımını teşvik edecek destek mekanizmalarının hayata geçirilmesi gerektiğini kaydetti.
Akçay, “Yerli kömüre dayalı termik santraller, Elektrik Üretim Anonim Şirketi (EÜAŞ) ile elektrik üretim sözleşmesi imzalarsa 31 Aralık 2029 tarihine kadar 75 dolar/MW-saat üzerinden alım garantisinden faydalanmaktadır. Yerli kömür üretimini ve sanayide yerli kömürden elektrik üreten santralleri teşvik etmeye yönelik bu düzenleme maalesef art niyetle kullanılmakta, bazı santraller yerli kisvesi adı altında ithal kömür kullanmaktadır. Dolayısıyla bu düzenlemeden yerli kömür üreticileri yeterince yararlanamamaktadır. Santrallere teşvik düzenlemesi yerli kömüre dayalı santrallere hammadde tedarik eden yerli kömür üreticilerine doğrudan verilmelidir.” dedi.
2016 yılında Maden Kanunu’nun 29’uncu maddesi kapsamında yapılan düzenlemeyle “Yeraltı Kömür İşletmelerinde İşçilik Maliyet Artış Desteği” uygulamasının başlatıldığını hatırlatan Akçay, 28 Haziran 2024 tarihinde yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararı ile bu desteğin yeniden düzenlendiğini ve destek tutarında üst sınır getirildiğini belirtti.
Akçay, desteğin 2024 yılı için yüzde 80’inin, 2025 yılı için yüzde 50’sinin, 2026 yılı için yüzde 25’inin ödenmesinin ve 31 Aralık 2026 tarihinde sonlandırılmasının kararlaştırıldığını ifade ederek, “Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından verilen ‘Yeraltı Kömür İşletmelerinde İşçilik Maliyet Artış Desteği’ 2023 yılında olduğu gibi kesinti yapılmadan devam ettirilmeli ve uygulama kalıcı hale getirilmelidir.” dedi.
Akçay, Soma’daki sorunları yakından takip ettiklerini belirterek, “Termik santral Soma ekonomisinin can damarıdır. Başta madencilik ve nakliye sektörü olmak üzere Soma’da bugün sıkıntıların temel nedeni Soma Termik Santralinin iyi işletilmemesidir. Santraldeki sıkıntı buraya kömür veren taşeron firmalara yansımaktadır. Üretim azaldığı veya durduğu için buraya kömür veremeyen taşeron firmalar ya çalışanlarının ücretini ödeyememekte ya da işçi çıkarmaktadır. Termik santral Soma ekonomisinin can damarı olduğu için buradaki sıkıntılar tüm Soma’yı etkilemektedir. Soma’da yaşanan sorunları biliyoruz ve yakinen takip ediyoruz. Bu sorunlar çözülene kadar konunun takipçisi olmaya devam edeceğiz.” ifadelerini kullandı.
