Anlaşmalı boşanma davası, Türk Medeni Kanunu’nun 166.maddesinin 3.fıkrasında düzenlenmiştir. Anlaşmalı boşanma, en az 1 yıl süren evliliklerde, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi ile olur. Anlaşmalı boşanma davasında, evliliğin temelden sarsılmış olduğu kabul edilir.
Anlaşmalı Boşanmanın Şartları Nelerdir?
Anlaşmalı boşanma davasının açılabilmesi içinEvlilik en az 1 yıl sürmüş olmalıdır.Eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin, diğerinin davasını kabul etmesi gerekir.Mahkeme tarafları bizzat ve aynı anda dinlemeli ve tarafların iradelerini serbestçe açıkladığına kanaat getirmelidir.Anlaşmalı boşanma protokolü mahkemece uygun bulunmalıdır.Protokolde boşanmanın mali sonuçları ve müşterek çocukların durumu düzenlenmiş olmalıdır.Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nedir?
Anlaşmalı boşanma protokolü, boşanmak isteyen tarafların mahkemeye başvururken evliliğin sona ermesinin sonuçlarıyla bağlantılı olarak anlaştığı bazı temel hususları bir protokol çerçevesinde düzenledikleri ve karşılıklı olarak imzaladıkları anlaşmadır. Bu protokol anlaşmalı boşanma dilekçesinin eki konumunda olup hakim tarafından incelenerek, kanuna aykırı hükümler olmadığı sürece bu doğrultuda tarafların boşanmasına karar verilecektir. Hakimin protokole gerektiği takdirde tarafların ve varsa çocukların menfaatini dikkate alarak müdahale hakkı da bulunmaktadır.Anlaşmalı boşanma protokolünde özetle: çocuğun velayeti, çocuğa ödenecek iştirak nafakası eşe ödenecek yoksulluk nafakası, çocukla kişisel ilişkinin kurulacağı saatler evlilik birliği içerisinde edinilen taşınmazların paylaşımı, ev eşyalarının paylaşımı, diğer araç vb. her türlü taşınırların paylaşımı gibi hususlar bulunmaktadır.Yukarıda sayılan bu hususlar taraflar açısından bir çok sonuçlara neden olduğundan ileride herhangi bir sorun yaşamamak ve telafisi imkansız zararların ortaya çıkmaması adına protokolün ve dava sürecinin uzman bir boşanma avukatı yardımıyla gerçekleşmesi tarafların menfaatine olacaktır. Protokole yazılacak hususlar tarafların talep ve ihtiyaçlarına göre de değiştiğinden, özellikle internet ortamında boşanma protokolü olarak indirilen birtakım hazır dökümanların pek çoğu hatalı olup bu kapsamda boşanmak isteyen tarafların kullandıkları bu tip hazır ve hatalı metinler pek çok soruna neden olabilmektedir.Dikkat çekmek istediğimiz son husus olarak anlaşmalı boşanma davalarında protokol hazırlanırken taraflar boşanmanın fer’i niteliğinde olan; nafaka, tazminat, mal paylaşımı, ziynet eşyaları gibi hususları tek tek belirlemelidirler. Boşanma aşamasından sonra bu anlaşılan hususlarda tarafların yeniden talepte bulunması mümkün değildir. Anlaşmalı boşanma sonucunda tarafların boşanmanın mali sonuçlarına ilişkin aralarındaki ihtilafı nihai olarak çözdükleri ve ilişkilerini tasfiye ettikleri kabul edilir. Yine boşanma aşamasından sonra, boşanma protokolünde kararlaştırılan konularda yeniden dava açmak mümkün olamıyor. Bunun istisnasını ise çocuklar lehine protokole madde konulmamış olması halinde iştirak nafakası oluşturuyor.Anlaşmalı Boşanmak İçin Ne Yapmak Gerekli?
Tarafların mahkeme huzurunda; protokolde yer alan imzaların kendilerine ait olduğunu belirtmeleri ve boşanmak istediklerini beyan etmeleri gerekeceğinden her iki tarafın da duruşmaya katılması gerekir. Taraflardan birinin ya da her ikisinin de avukatının bulunması, tarafların duruşmaya gelme zorunluluğunu ortadan kaldırmayacaktır. Yani tarafların avukatları bulunsa dahi, kendilerinin de mahkeme huzurunda boşanmak istediklerini beyan etmeleri gerekmektedir. Tarafların beyanı üzerine hâkim tarafından karar verilir.Açılmış bir çekişmeli boşanma davasının da anlaşmalı boşanma davasına dönüşmesi mümkündür. Şöyle ki; diğer eş, çekişmeli boşanma davasını açmış olan tarafın davasını kabul etmesi ve boşanmaya ilişkin hukuki sonuçlar üzerinde mutabık kalınması halinde anlaşmalı boşanma mümkün olacaktır.Anlaşmalı boşanma protokolünde mutabık kalınan her konu bağlayıcı sonuç doğurur. Örneğin taraflar kadının erkeğin soyadını kullanıp kullanmayacağını kararlaştırırlar ise buna aynen uymak zorundadırlar. Aynı şekilde, bir kredi borcunun taraflardan biri tarafından üstlenilmesi düzenlenmiş ise bu “borcun iç üstlenmesi” olarak kabul edilir, taşınmazların tescil edilmesine karar verilmiş ise bu zorla yerine getirilebilir, kira ödemesi yapılacağı kararlaştırılmışsa icraya konu olabilir.Anlaşmalı Boşanmadan Vazgeçme ve Feragat
Anlaşmalı boşanma davası sonunda verilen kararın kesinleşmesine kadar taraflar anlaşmaktan vazgeçebilir ve çekişmeli boşanma davasına devam edebilirler. Anlaşmalı boşanmadan vazgeçerek çekişmeli boşanmaya dönmek, taleplerden feragat anlamına gelmez; ancak boşanma davasından feragat edilmesi halinde taleplerden feragat edilmiş olunur.Anlaşmalı Boşanmaya Uymama
Anlaşmalı boşanma protokolünde yer alan hükümler bağlayıcıdır. Hakim, boşanma protokolünü uygun bulması halinde gerekçeli kararına aynen geçireceği için, protokolde yer alan hükümler taraflar için mahkeme ilamı şeklinde bağlayıcı olacaktır.Anlaşma protokolünün nafaka, tazminat vs. gibi asıl alacağın yanında faizlerin ve daha sonraki zamanlarda nasıl ödeneceğine dair düzenlemeler içermesi, daha sonra karşılaşılabilecek sorunların önlenmesi bakımından önemlidir. Anlaşmalı boşanma protokolünde çocuklara ilişkin olarak velayet ve kişisel ilişkinin düzenlenmesine yönelik hükümler olması halinde, anlaşmalı boşanmaya uymama söz konusu olursa, taraflar velayetin değiştirilmesi davası veya çocuk teslimine muhalefete ilişkin suç duyurusu gibi yasal işlemler başlatabilir.Boşanma Protokolüne Neler Dahil Olabilir?
Anlaşmalı boşanma protokolüne dahil edilebilecek konular:Çocukların velayetinin kime bırakılacağı ,Yoksulluk nafakası miktarı, İştirak nafakası miktarı, Maddi tazminat miktarı, Manevi tazminat miktarı, Tüm ortak taşınır ve taşınmaz malların paylaşımı.Protokolde yukarıdaki meselelerde anlaşma olması halinde hâkim uygunluk denetimi yapmaksızın protokolü onaylayacağı için dikkat edilmesi gereken bazı hususlar bulunmaktadır. Nitekim kötü hazırlanmış bir anlaşmalı boşanma protokolü, tarafların ileride ihtilafa düşmesine ve hak kaybına yol açabilir.Boşanma Protokolüne Eklenebilecek İhtiyari Konular:Boşanan kadının erkeğin soyadını kullanma anlaşmasıBoşanmada kredi borcunu ödeme anlaşmasıBoşanmada taşınmazı devretme anlaşmasıBoşanmada kira ve aidat ödeme anlaşmasıAnlaşmalı Boşanma Kararının KesinleşmesiBoşanma protokolünün hakim tarafından onaylanması ile mahkeme öncelikle tarafların katıldığı duruşmada kısa karar verir ve tarafların boşanmasına karar verir. Bu kısa karardan itibaren 30 gün içerisinde mahkeme gerekçeli kararını tanzim eder. Gerekçeli kararın taraflara tebliği gerektiğinden iki taraftan birinin gerekçeli kararın tebliğe çıkması için talepte bulunması gerekir. Aksi halde, tebliğe çıkmayan karar sebebiyle anlaşmalı boşanma kararı yıllarca kesinleşmeyebilir. Tebliğe çıkan mahkeme kararı taraflara tebliğ edildikten itibaren yasal istinaf süresi başlar. Dolayısıyla duruşmanın görüldüğü günden itibaren yaklaşık 1 ay içerisinde anlaşmalı boşanmada taraflara tebligat gelir. Boşanma kararlarına karşı yasal itiraz süresi olan istinaf süresi kararın tebliğinden itibaren 2 haftadır.Eğer taraflar anlaşmalı boşanma kararına süresi içerisinde itiraz etmezse, anlaşmalı boşanma kararı kesinleşir ve artık kesinleşmiş karara karşı işlem yapılamayacaktır.Anlaşmalı boşanma davasının kesinleştirilmesi için diğer bir yol tarafların istinaf haklarından feragat etmeleridir. Söz konusu feragat taraflar veya taraf vekillerince mahkemeye sunulacak yazılı bir dilekçe ile olur. Feragatin gerçekleştirilebilmesi için öncelikle mahkemenin gerekçeli boşanma kararının taraflara tebliğ edilmesi gerekir.Boşanma Protokolü İptali
Anlaşmalı boşanma kararının kesinleşmesine kadarki sürede taraflar boşanma kararına itiraz edebilir. İstinaf süresi içerisinde taraflar boşanma kararına itiraz ederek anlaşmalı boşanma protokolünün iptalini sağlayabilir.Örneğin, boşanmadan sonra eşlerden biri diğer eşin zina yaptığını öğrenirse, zina sebebiyle boşanma davası açabilir. Eğer eşin eylemi zina değil aldatma veya sadakatsizlik ise, bu durumda çekişmeli boşanma davası açılabilir. Bu yeni delillere dayalı iddialar anlaşmalı boşanma davasına ilişkin mahkeme kararının kesinleşmesine kadar ileri sürülebilir. Böylece boşanma protokolü iptal edilir.Anlaşmalı boşanma kararının kesinleşmesinden sonra ortaya çıkan deliller yeni bir boşanma davası açılmasına yasal zemin oluşturmaz.Anlaşmalı boşanma davasının hızlı ve eksiksiz tamamlanabilmesi için anlaşmalı boşanma dava sürecinin bir boşanma avukatı ile birlikte yürütülmesi tavsiye edilir. Anlaşmalı boşanma protokolünde tarafların boşanma davasından sonra hak kaybına uğramasını engellemek, uzun yıllar boyunca uygulanabilir ve sorunsuz bir protokol hazırlamak, özellikle nafaka ve velayet ile ilgili sonradan sil baştan davalar açılmasına gerek bırakmayacak protokol hazırlanması çok önemlidir. Av. Zeynep Dönem Yiğit 
