Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Eylül ayında tarımsal girdi maliyetleri ve üretici ile market fiyatları arasındaki değişimlere ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Bayraktar, yazılı açıklamasında Ziraat Odaları aracılığıyla elde edilen girdi piyasası verilerine göre, Eylül ayında 20.20 kompoze gübresi fiyatının aylık yüzde 2,1 oranında arttığını, DAP ve amonyum nitrat gübresinde yüzde 1,3, amonyum sülfat gübresinde ise yüzde 1,2 oranında fiyat artışı yaşandığını belirtti. Aynı dönemde ÜRE gübresi fiyatı ise yüzde 2,9 oranında geriledi.
Yıllık bazda değerlendirildiğinde, ÜRE gübresi fiyatının yüzde 75,3, DAP gübresinin yüzde 51,3, 20.20 kompoze gübresinin yüzde 48,6, amonyum nitrat gübresinin yüzde 39,6 ve amonyum sülfat gübresinin yüzde 31,6 oranında arttığını ifade eden Bayraktar, mazot fiyatlarında aylık yüzde 4,4, yıllık ise yüzde 31,3 artış yaşandığını aktardı.
Aynı dönemde besi yemi fiyatları yüzde 4,1, süt yemi ise yüzde 3,1 oranında arttı. Yıllık artışlar ise sırasıyla yüzde 34,8 ve yüzde 30,6 olarak gerçekleşti. Elektrik fiyatlarının yıllık yüzde 12,8, tarım ilacı fiyatlarının ise yüzde 14,9 oranında yükseldiği bildirildi.
"Fiyat farkı en fazla patateste"
Eylül ayında üretici ve market arasındaki fiyat farkının en fazla patateste görüldüğünü belirten Bayraktar, şu değerlendirmede bulundu:
“Patatesteki fiyat farkı yüzde 335,5 seviyesinde gerçekleşti. Bunu yüzde 308,7 ile kabak, yüzde 250,4 ile marul, yüzde 227,9 ile patlıcan ve yüzde 218,3 ile havuç takip etti.
Patates 4,4 kat, kabak 4,1 kat, marul 3,5 kat, patlıcan 3,3 kat ve havuç 3,2 kat fazlaya satıldı.
Üreticide 4 lira 38 kuruş olan patates markette 19 lira 8 kuruşa, 11 lira 38 kuruş olan kabak 46 lira 49 kuruşa, 18 lira 14 kuruş olan marul 63 lira 58 kuruşa, 13 lira 38 kuruş olan patlıcan 43 lira 85 kuruşa ve 13 lira 50 kuruş olan havuç 42 lira 96 kuruşa satıldı.”
Bayraktar, Eylül ayında markette fiyatı en fazla artan ürünün marul, üreticide ise fındık olduğunu; en fazla fiyat düşüşünün ise hem üreticide hem markette limonda yaşandığını kaydetti.
Markette 29 üründe fiyat arttı
Eylül ayında markette takip edilen 36 ürünün 29’unda fiyat artışı, 7’sinde ise fiyat düşüşü yaşandı.
Marul, yüzde 65,1 ile markette fiyatı en fazla artan ürün oldu. Marulu yüzde 54 ile sivri biber, yüzde 38,8 ile kabak, yüzde 37,7 ile patates ve yüzde 20,1 ile yeşil soğan izledi.
Markette fiyatı en fazla azalan ürün ise yüzde 42,7 ile limon oldu. Limonu yüzde 10,3 ile havuç, yüzde 4,2 ile yeşil fasulye, yüzde 3,2 ile tavuk eti ve yüzde 1,4 ile toz şeker takip etti.
Üreticide en fazla artış fındıkta
Bayraktar, üreticide Eylül ayında 28 ürünün 20’sinde fiyat artışı, 6’sında fiyat düşüşü, 2 üründe ise fiyat değişimi olmadığını bildirdi.
“Üreticide en çok fiyat artışı yüzde 73,7 ile fındıkta gerçekleşti. Bunu yüzde 70,1 ile sivri biber, yüzde 35,8 ile kabak, yüzde 33 ile marul ve yüzde 29,4 ile kuru incir izledi.
En fazla fiyat düşüşü ise yüzde 26,9 ile limonda oldu. Limonu yüzde 6,4 ile yeşil fasulye, yüzde 4,1 ile kuru fasulye, yüzde 2,8 ile maydanoz, yüzde 2,7 ile patates ve yüzde 1,1 ile nohut izledi.”
Fiyat değişimlerinin nedenleri
Fiyat değişimlerinin nedenlerine de değinen Bayraktar, Nisan ayında yaşanan zirai don nedeniyle fındık rekoltesinde düşüş olduğunu ve bunun fiyatları artırdığını belirtti.
Sivri biber ve kabakta sezon sonuna yaklaşılması nedeniyle arzın azaldığını, bu durumun fiyatlara yansıdığını aktaran Bayraktar, limon ihracatının kayda bağlanmasının iç piyasada fiyat baskısını sınırlı ölçüde dengelediğini ve erkenci çeşitlerin hasadına başlanmasının da fiyat düşüşünde etkili olduğunu ifade etti.
Bayraktar ayrıca, kuru fasulyede yaşanan arz artışının üretici fiyatlarını düşürdüğünü sözlerine ekledi.
